Skip to content →

Lời xin lỗi của một người trẻ

tumblr_mmvotjEp9x1rn2a8ro1_500

(Ashish Spring 2012 collection)

Cách đây vài tháng, tôi có dịp đọc loạt bài “Vẻ đẹp của chính trị”, viết bởi nhà báo Đoan Trang. Cô là người từ lâu tôi đã hâm mộ, bởi những lời nhận định chặt chẽ, lập luận sắc bén (chứ không cảm tính chủ quan hoặc sa đà vào công kích cá nhân như một vài người khác). Nội dung của “Vẻ đẹp của chính trị”, nếu tóm tắt theo nhận thức còn non nớt của tôi, sẽ như thế này: “Chính trị là quá trình ra quyết định và thực thi quyết định đó trong một nhóm, một cộng đồng bất kỳ, có thể ở quy mô một xã hội, đất nước.” Vì như thế, chính trị không nhất thiết phải là điều gì cao xa, không phải bầu cử quan chức hay những đấu đá quan trường; mà nằm ngay trong việc tăng giá rau muống, nộp thuế bất động sản, sinh con ở bệnh viện nào… Ngay giây phút này, từng người trong chúng ta đều đang liên quan đến chính trị.

Chỉ trong vòng tháng 7 vừa qua đã có ba em bé mới sinh ra bị chết ngay sau khi tiêm vaccine chống viêm gan B. Tôi đã theo dõi sát sao diễn biến của chuyện này, và dĩ nhiên, như hầu hết những người trẻ khác biết chuyện, tôi muốn ai đó phải bị xét xử, phải chịu trách nhiệm thật nặng. Sau đó, khi được một người quen trên Facebook mời vào trang kêu gọi bộ trưởng Y Tế Nguyễn Thị Kim Tiến từ chức, tôi đã từ chối không tham gia. Tôi đem chuyện này kể với mẹ, và nói rằng, “Không làm gì thì thấy mình có lỗi; bởi lẽ những chuyện đã xảy ra với người khác, nếu không làm gì, thì sẽ có ngày nó xảy ra với mình. Nhưng mà…”

Sự thật là một bộ phận những người trẻ, trong đó có tôi, không quan tâm đủ đến những gì đang xảy ra ở đất nước mình. Chúng tôi không hèn nhát hay bàng quan, mà có lẽ đúng hơn; chúng tôi không muốn quan tâm. Nhưng trước khi đưa ra một lời chê trách nào, hãy cho chúng tôi một cơ hội giải thích.

Chúng ta hẳn đều thừa nhận một con người sinh ra với những khả năng nhất định, sở trường, sở đoản, những mối quan tâm hữu hạn. Có người giỏi vẽ, có người thích toán, có người lại ham sửa xe, nấu ăn, v.v… Tôi là một người trẻ, sinh ra sau cuộc chiến cuối cùng ở đất nước này 12 năm. Tuổi thơ của tôi và tất cả những người bạn đồng trang lứa được trải qua trong hòa bình. Đến tuổi trưởng thành, chúng tôi bắt đầu nhận ra mình quan tâm đến điều gì: có bạn thích chụp ảnh thời trang và tất cả những gì bạn quan tâm là Vogue hoặc Bazaar, có bạn muốn theo đuổi con đường nấu ăn và tìm ra công thức chế biến món gà hấp hành tối thượng, hẳn sẽ có người chỉ thích ngao du sơn thủy hay ở nhà trồng vườn cây ao cá, có người thích đá bóng, trở thành cầu thủ nổi tiếng hoặc mang vinh quang E-sport quốc tế đầu tiên về cho Việt Nam.

Chúng tôi đều đã lớn, đều có những sở nguyện riêng của mình, thật khó để quan tâm đến tất cả mọi thứ, thậm chí là thật khó để nhìn-thấy tất cả mọi thứ.

Lẽ ra, trong một vũ trụ song song nào đó, khi mỗi một ngày hòa bình trôi qua là một ngày đất nước phát triển, thì nhiệm vụ của từng người trong xã hội lại càng được chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa. Anh thích nấu ăn thì cứ nấu ăn, không cần quan tâm đến vaccine làm gì, chỉ cần làm ra món ăn thật ngon. Chị thích đá banh cứ đá banh, chẳng có nông dân nào bị cướp đất để chị phải thương xót, rồi có ngày đội bóng sẽ vô địch giải World Cup. Và nếu có đứa em nào của tôi muốn chơi đàn, hẳn em không cần phải nghĩ đến giá xăng tăng (một cách lén lút và hèn hạ), em chỉ cần nghĩ đến Mozart và Beethoven. Bạn nào làm phim cứ nghĩ đến giải Oscar, bạn nào làm kỹ sư nông nghiệp cứ chăm chăm cải tiến lúa giống, bạn nào nuôi heo cứ miệt mài làm phim. Cá nhân tôi nghĩ chỉ như thế sản phẩm làm ra mới có chất lượng cao.

Nói như vậy không phải để đổ lỗi, rằng những sản phẩm kém là do người trẻ nghĩ quá nhiều đến thời sự mà không tập trung vào điều họ muốn. Họ đang tập trung đấy chứ, ai cấm được họ đâu nào. Nếu họ muốn nghĩ đến vaccine thì họ cũng sẽ nghĩ thôi. Nhưng khi họ không nghĩ nhiều đến thời cuộc, người khác lại cho rằng họ không có lòng với đất nước. Thế nhưng, chẳng ai có thể kham hết cả những phần mình không quan tâm. Người trẻ sẽ đi uống cafe, đi nhậu; họ sẽ nấu ăn, vẽ tranh, đá bóng; họ sẽ dựng vợ gả chồng, mở công ty v.v… Chẳng hạn như tôi, cố gắng bao nhiêu cũng không thể quan tâm đến vụ vaccine nhiều hơn nữa, dẫu biết rằng một ngày nào đó (nói gở mồm) có thể con cái của ai đó quanh mình sẽ gặp điều không hay một phần bởi sự vô tâm của chính mình hôm nay. Ngay lúc này đây, tôi đang nghĩ đến những điều khác nhiều hơn.

Đó có thể là bằng chứng cho thấy sự vô tâm của một thế hệ sống trong sung sướng hòa bình, mà cũng có thể là minh chứng của việc chúng tôi đang mong mỏi tha thiết được chuyên nghiệp hóa ngay từ trong suy nghĩ của mình. Việc gì mình làm thì mình nghĩ đến, việc gì nằm trong tầm tay thì tập trung vào, thay vì ôm đồm tất cả thế sự và cố gắng tác động vào mọi mặt. Tùy nhận định mà hành xử như thế được xem là vô tâm hay chuyên tâm. Dẫu rằng chưa có nơi nào trên trái đất mà mọi thứ đều hài hòa cân đối, công bằng dân chủ, đủ để tất cả người dân sống vô lo vô nghĩ, chỉ biết phần mình; nhưng có một số nơi, nếu ai đó muốn sống như thế, họ có thể sống như họ muốn. Nhận thức chính trị không phải là thước đo để người này đem ra trách móc người kia.

Trong diễn văn nhậm chức của Tổng thống John F. Kennedy, ông đã phát biểu câu nói nổi tiếng mà sau này, nhờ vào bác Vũ Hoàng, các bạn Đoàn viên xứ ta vẫn hay trích dẫn sai lệch: “Đừng hỏi Tổ quốc có thể làm gì cho bạn, mà hãy hỏi bạn có thể làm gì cho Tổ quốc.” (lời bài hát của bác Vũ Hoàng là “Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta, mà hãy hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay.”) Tôi không thích cả hai câu trên, nhưng ít ra ở câu nguyên bản của Tổng thống Kennedy, nó còn để lại trong tôi chút thiện cảm, nằm ở ý gợi mở, “Bạn có thể làm gì cho Tổ quốc.” Có-thể thôi mà, không phải bắt buộc, không phải nghĩa vụ, tùy vào năng lực; không ai có quyền bảo người khác phải làm gì, vì ai. Nói gì đi nữa, tôi vẫn không thích cả hai câu đó. Bởi tôi tin rằng đến lúc này, hầu như không còn người nào hỏi AI có thể làm gì cho họ. Với sự chủ động của cái tôi cá nhân trong mỗi người dù chưa biết đúng hay sai, họ sẽ tự nhận thức, không đòi hỏi/ xin xỏ gì từ bên ngoài, và tiến hành một mối quan hệ sòng phẳng. Sự sòng phẳng không nằm ở việc Tổ quốc phải làm gì cho họ thì họ mới đáp trả lại, mà nằm ở việc: họ sẽ tự nguyện làm; nếu họ thích, nếu việc đó mang lại một mục đích sống, một sự gắn kết những điều người trẻ hướng đến.

Khi viết những dòng này, tôi vẫn mang tâm thế phân trần và xin lỗi; nhưng không có ý định kêu gọi ai thay đổi điều gì. Mọi người đều đang làm điều họ nghĩ là đúng. Tuổi trẻ sẽ làm điều họ thích nhất, bất chấp nó đúng hay sai và người khác nhận xét thế nào. Mặc dù vậy, tôi cũng không cổ xúy cho tư tưởng bàng quan với thế sự; vì dựa theo định nghĩa chính trị đã nêu ra ở trên thì tất cả mọi người đều bị ảnh hưởng không thể tránh khỏi. Đến một lúc, trước hoặc sau khi quyền lợi của mình bị tổn hại, mỗi người trong chúng ta đều phải làm một điều gì đó. Đằng sau mỗi lời chê trách người trẻ vô tâm vẫn luôn là một tấm lòng hy vọng mọi người cùng góp sức chung tay cho một tương lai tốt đẹp hơn.

Chỉ mong là chúng ta hãy nhẹ tay với nhau. Trong lúc viết những dòng này, tôi không thể ngăn mình nghĩ đến viện tâm thần trong Bay qua tổ chim cúc cu. Phải chăng có một thứ gì đó rất tương đồng ở đây?! Sự đàn áp hà khắc của mụ y tá trưởng, những người điên sống trong những không gian khác nhau của họ, và McMurphy. McMurphy – con người tỉnh táo duy nhất – đã chết vì quá vội vã hối thúc những người điên kia tìm lối thoát cho mình. Mỗi người có một con đường, nhìn thấy những điều khác nhau. Dù rằng cái chết của anh là một biểu tượng, và có thể là điều cần thiết, nhưng với những ai đã từng đọc qua cuốn truyện đó, tôi hy vọng họ sẽ nhớ câu này, “You get your visions through whatever gate you’re granted.” (Tôi phỏng dịch thành “Từ cổng nào anh đến, từ đó anh nhìn ra.”). Mỗi chúng ta được dẫn đến một cổng khác nhau, dẫu rằng thế giới đằng sau những cánh cổng chỉ là một. Mỗi người tự có một chìa khóa, và điều người trẻ khao khát là được mở cổng bằng chính chìa của họ. Đôi khi, họ quên mất rằng người bên cạnh mình cũng đang chật vật. Đôi khi, họ quên mất rằng đây là một hệ thống cửa liên kết; nếu một cửa còn đóng thì sẽ không cửa nào mở. Nhưng vì đó là tuổi trẻ, hãy từ tâm mà nhận lời xin lỗi này của (chúng) tôi.

Tôi mong rằng cái ngày tốt đẹp đó sẽ đến, khi những cầu thủ đá banh, nhà văn viết lách, họa sĩ vẽ tranh, đầu bếp nấu ăn, nông dân trồng trọt, ca sĩ hát hò; không có ai kêu gọi họ làm điều gì khác hơn nữa… Nếu có lúc nào lỡ quên đất nước, đó là vì họ đang tập trung đầu óc và trái tim vào điều họ quan tâm nhất, và sẽ làm ra những thành phẩm hoàn hảo nhất, đúng theo năng lực của bản thân.

Rio Lam Signature

Subscribe This Blog

Published in Ghi Chép

10 Comments

  1. monki monki

    gửi tới Rio Lam: em biết đến chị qua 1 bài viết vào một ngày tâm trạng và tìm được sự đồng cảm… chỉ biết nói cảm ơn chị vì những bài viết chia sẻ chân tình ấy. Cứ thế, lúc rảnh em cũng muốn quay lại trang này, đọc những bài viết khác. Bài viết này thú thực em chưa đọc kĩ nhưng có thể hiểu phần nào, dù đã là sự việc của gần 1 năm về trước, nhưng việc tuổi trẻ phải có trách nhiệm với tổ quốc- trong 1 thế giới hiện đại ,công việc chuyên môn hoá thì cá nhân em nghĩ là khi mỗi người làm thật tốt công việc của mình, chỉ cần thế thôi đã, ai ai cũng thế, thì xã hội sẽ tốt lên rất nhiều.

  2. khanhpq khanhpq

    Đôi khi hay đọc thấy những kêu la về đất nc VN. Có thể nó đang như vậy. Nhưng đọc những bài viết của những người trẻ thì thấy rồi một lớp người mới đang lớn lên và thay đổi.

    Thật tuyệt vời.

    (một người già).

  3. Cảm ơn em vì một bài viết rất đẹp, anh cũng đã từng đi qua những cung bậc cảm xúc như em từng đi qua, đã từng ngây thơ tin vào tất cả, ngây thơ phủ nhận tất cả để rồi lầm lũi góp nhặt lại những những mảnh niềm tin phù hợp với cuộc sống của mình.

    Cho phép anh share bài của em lên facebook của anh nhé. 😛

    • dạ vâng ạ 🙂 em cảm ơn anh đã chia sẻ

  4. Mỗi lần đọc những dòng chị viết về những thứ xung quanh, em thường có cảm giác như thể những thứ vốn tồn tại bên trong em đứng dậy và bước đi. Cảm ơn chị.

  5. Bạn chẳng có gì phải xin lỗi. Nếu mỗi người đều làm tốt và làm đúng cái phần việc mà mình sinh ra để làm, mọi thứ đều đã tốt đẹp. Tất cả chúng ta sống trong một tổng thể, điều này phụ thuộc điều kia. ĐIều mà bạn làm cho tổng thể là bạn làm cho chính bản thân bạn. Và ngược lại, điều bạn làm cho bản thân tức là làm cho tổng thể.
    Có người thích đi ra ngoài, có người lại thích đi vào trong. Dù bạn làm theo cách nào, đóng góp cho xã hội hay tích cực với bản thân mình, cách nào cũng tốt.
    Bạn có thấy không ? Có những người thích kêu gọi bộ trưởng y tế từ chức , sao họ không kêu gọi cải tạo nền y tế thật tốt ? Họ cứ mãi than phiền về giá điện, giá xăng tăng, sao không nghĩ cách cải thiện ? Dùng ít đi, nguyên liệu thay thế , hoặc tăng thu nhập ? …v…v
    Những người tiêu cực mãi luôn nhìn vào những điều tiêu cực và thích gặm nhấm những điều đó.

    Bạn nhắc mình nhớ tới những câu được khắc trên lăng mộ của 1 mục sư người ANh :

    Khi tôi còn trẻ, trí tưởng tượng của tôi không giới hạn. Tôi mơ ước có thể thay đổi cả thế giới này.

    Khi trưởng thành và già dặn hơn một chút, tôi nhận thấy thế giới chẳng đổi thay gì cả. Vì vậy tôi thu hẹp ước mơ của mình và quyết định sẽ làm thay đổi đất nước của tôi. Nhưng dường như đất nước tôi cũng chẳng có gì dịch chuyển.

    Khi lập gia đình, tôi đã cố gắng hết sức hòng làm thay đổi gia đình tôi và những người thân của tôi. Nhưng họ chẳng mảy may có ý tưởng gì về điều đó.

    Và giờ đây, khi đang hấp hối trên giường tôi chợt nhận ra: chỉ khi nào tôi thay đổi được bản thân mình thì tôi mới thay đổi được gia đình tôi.

    Từ sự cổ vũ, khích lệ của họ tôi sẽ sống có ích hơn cho đất nước.

    Và ai mà biết được, không chừng nhờ thế tôi sẽ thay đổi cả thế giới cũng nên.

    Đó…đó…
    Dường như những người luôn kêu gào họ thực sự không quan tâm tới thay đổi xã hội đâu, họ dường như cũng thiếu may mắn vì không biết mình thực sự muốn làm gì : đá banh, chụp ảnh, viết văn,… họ không tìm được thứ phù hợp với chính họ, thứ khiến họ phát triển (và biết đâu nhờ thế xã hội cũng được thay đổi) – việc họ muốn làm chỉ là kêu gào.
    Đâu ai có thể làm tất cả mọi thứ, quan tâm đến mọi thứ ?
    Moi móc, đả kích những lỗi lầm có làm cho nó tốt hơn ?

    “Đất nước” chẳng hơn gì ngoài tập hợp của những con người. Nếu mỗi người đều sống tốt với chính mình. Có thể nào đất nước đấy xấu?

    Mình trân trọng những người như bạn.
    Và…bạn không phải xin lỗi điều gì cả.
    Chỉ cần bạn có điều gì đó để yêu thích, để sống hết mình vì nó, bạn đã QUÁ TUYỆT VỜI.

  6. Art Art

    hay quá:)

  7. likeatree likeatree

    cảm ơn em, vì đã luôn là chính mình, với những niềm tin và mơ ước của riêng em.

What's on your mind?

Back To Top
%d bloggers like this: